De berggorilla

Eigenaardig genoeg was het pas zo’n 40 jaar geleden dat wetenschappers een beter inzicht kregen in het leven in  het wild van deze goedmoedige reuzen. Tot dan werd de berggorilla aanzien als een levend monster vooral gekend van de film “King Kong". Die doorbraak was hoofdzakelijk de verdienste van Dr. Dian Fossey, een Amerikaanse bioloog, die haar Onderzoek Centrum “Karisoke” oprichtte in de Volcanoes National Park in Rwanda,  nabij de grens met de DRC. Karisoke zoals zij haar centrum noemde is een combinatie van Karisimbi en Visoke, twee nabije vulkanen.
Dian Fossey was de allereerste onderzoeker die lichaamscontact had met de gorilla’s.

Sinds het einde van de zeventiger jaren werd gorilla toerisme mogelijk; het voordeel was dat daardoor belangstelling kon opgewekt worden voor deze dieren bij de lokale bevolking en dat de inkomsten ervan de bescherming van het Virunga Park en de dieren die er leven, bevorderden met zo’n 650 ICCN opzichters. Anderzijds werden gorilla’s gewoon aan de aanwezigheid van de mens en waren ze er niet meer bang voor, wat hen bijzonder kwetsbaar maakt.

Het leven is niet eenvoudig in die streek. Het is een van de dichtst bevolkte regios van Afrika en conflicten over grond en bronnen van bestaan breken uit als milities, stropers en vluchtelingen wedijveren voor de controle van het gebied of alleen maar om te overleven. Drie oorlogvoerende groepen zijn er actief. Het Kongolese leger dat ernaar streeft de orde te handhaven heeft in haar rangen (vaak onbetaalde) soldaten die handelen in drugs, mineralen en houtskool. Dit laatste is wel het meest bedreigende voor de habitat. Zij vormen vaak een alliantie met de Hutu militie gevormd door Rwandese rebellen die vluchtten naar Kongo en zich er reorganiseerden als de Democratic Forces for the Liberation van Rwanda (FDLR). Ook zij zijn betrokken bij de drug handel en het winnen van houtskool in het Park. Nog een andere groep wordt gevormd door de Tutsi milities: National Congress for the Peoples Defence (CNDP) onder leiding van Laurent Nkunda. Zij controleren de gorilla sector van het Virunga Park.

Op dit moment is het illegale winnen van  houtskool die hun habitat vernietigt,  de grootste bedreiging voor de planten etende gorilla’s. In hoofdzaak de dichte bevolking van Goma verbruikt 110.000 zakken houtskool per maand, allemaal afkomstig van oude bomen die alleen gevonden worden in het Park. Gelukkig brengen de aanplanting van snel groeiende eucaliptus bomen, de verspreiding van betere kachels en vooral de introductie van alternatieve brandstoffen, enige verlichting. Tegenwoordig zijn er een 1000-tal dorps- briket-ondernemingen die zo’n 3000 mensen in dienst hebben en die 15% van het houtskoolverbruik produceren. Dit initiatief is nog in uitbreiding. Briketten worden gemaakt van biomassa materiaal dat anders toch verloren gaat; zaagsel, rijstafval, koffie- en thee overblijfselen, sorghumgierst, bladeren en gras.  Het goede nieuws is dat een zak briketten van 50kg ongeveer $12 kost daar waar een zak houtskool het dubbele kost

Deze nieuwe kleinschalige huisindustrie zal niet alleen na verloop van tijd duizenden nieuwe banen creëren maar het zal ook een halte toeroepen aan de ontbossing van het Park en zo de habitat van dat prachtdier dat de gorilla is, vrijwaren.